Ból łokcia przy chwytaniu i podnoszeniu przedmiotów – łokieć tenisisty czy przeciążenie?

Ból łokcia podczas podnoszenia kubka, trzymania torby z zakupami, używania śrubokręta czy nawet otwierania słoika potrafi skutecznie utrudnić codzienne funkcjonowanie. Co ciekawe, nie zawsze pojawia się podczas dużego wysiłku. Czasem wystarczy mocniej zacisnąć dłoń albo podnieść niewielki przedmiot, aby po zewnętrznej stronie łokcia pojawiło się charakterystyczne kłucie, pieczenie lub ciągnięcie.

Jedną z możliwych przyczyn takich dolegliwości jest tzw. łokieć tenisisty, czyli tendinopatia bocznej części łokcia związana przede wszystkim ze strukturami mięśniowo-ścięgnistymi prostowników nadgarstka. Nazwa bywa jednak myląca – problem zdecydowanie nie dotyczy wyłącznie tenisistów. Może pojawić się u osób pracujących fizycznie, wykonujących wiele powtarzalnych ruchów ręką, ćwiczących na siłowni, pracujących przy komputerze czy zajmujących się majsterkowaniem.

Nie każdy ból łokcia przy chwytaniu oznacza jednak łokieć tenisisty. W podobny sposób mogą objawiać się inne problemy, dlatego zamiast przez kilka tygodni ograniczać się do smarowania bolesnego miejsca maścią, warto zastanowić się, kiedy przyczyną może być zwykłe przeciążenie, kiedy tendinopatia, a kiedy potrzebna jest dokładniejsza diagnostyka.

Ból łokcia przy chwytaniu – dlaczego właśnie wtedy pojawia się problem?

Chwytanie przedmiotów nie jest czynnością wykonywaną wyłącznie przez palce.

Kiedy ściskamy kubek, narzędzie, hantel czy kierownicę samochodu, pracują również mięśnie przedramienia. Część z nich odpowiada między innymi za stabilizację oraz ruch nadgarstka i ma swoje przyczepy w okolicy bocznej części łokcia.

Jeżeli obciążenie tych struktur przez dłuższy czas przekracza ich aktualne możliwości, mogą pojawić się dolegliwości.

Problem często nie rozpoczyna się od jednego konkretnego urazu. Pacjent może początkowo zauważać jedynie lekkie ciągnięcie po intensywniejszym dniu. Później ból zaczyna występować podczas coraz prostszych czynności.

Charakterystyczne mogą stać się sytuacje takie jak:

• mocne ściskanie przedmiotu,
• podnoszenie kubka lub butelki,
• niesienie torby z zakupami,
• odkręcanie słoika,
• używanie śrubokręta,
• praca młotkiem,
• podnoszenie hantli,
• trzymanie cięższego przedmiotu jedną ręką,
• dłuższa praca myszką,
• wykonywanie wielu podobnych ruchów dłonią i nadgarstkiem.

W wytycznych klinicznych dotyczących bólu bocznej części łokcia szczególne znaczenie podczas oceny pacjenta ma między innymi funkcja chwytu oraz siła mięśni kończyny górnej.

Gdzie boli łokieć tenisisty?

W przypadku typowej tendinopatii bocznej części łokcia ból jest najczęściej zlokalizowany po zewnętrznej stronie łokcia.

Może być odczuwany bardzo punktowo w okolicy kostnego wyniosłego miejsca albo rozchodzić się nieco niżej w stronę przedramienia.

Pacjent może zauważyć, że miejsce jest wrażliwe podczas ucisku, a ból pojawia się przede wszystkim przy aktywnym używaniu ręki.

Dolegliwości często nasilają czynności wymagające jednoczesnego chwytu i stabilizacji nadgarstka. Właśnie dlatego nawet podniesienie stosunkowo lekkiego przedmiotu może powodować większy dyskomfort niż samo swobodne zginanie i prostowanie łokcia.

Sam sposób występowania bólu nie jest jednak wystarczający do postawienia diagnozy. Aktualne wytyczne dotyczące lateral elbow tendinopathy podkreślają potrzebę badania klinicznego i uwzględnienia innych możliwych przyczyn bólu po zewnętrznej stronie łokcia.

Łokieć tenisisty – czy rzeczywiście trzeba grać w tenisa?

Zdecydowanie nie.

Termin „łokieć tenisisty” przetrwał głównie ze względów historycznych i jest bardzo dobrze rozpoznawalny przez pacjentów. W praktyce problem może występować u osób, które nigdy nie trzymały rakiety tenisowej.

Znacznie ważniejsze jest to, jak często i w jaki sposób używamy ręki.

Do zwiększonego obciążenia mięśni przedramienia może dochodzić między innymi podczas:

Pracy fizycznej

Mechanik, monter, budowlaniec, elektryk, stolarz czy pracownik magazynu może wykonywać setki powtarzalnych ruchów ręką w ciągu jednego dnia.

Samo wykonywanie pracy fizycznej nie oznacza oczywiście, że musi pojawić się ból. Ryzyko przeciążenia może jednak wzrosnąć, kiedy ilość pracy nagle się zwiększa, pojawiają się nowe obowiązki albo organizm nie ma wystarczająco dużo czasu na regenerację.

Więcej o problemach układu ruchu u osób wykonujących pracę fizyczną pisaliśmy w artykule Fizjoterapia u osób pracujących fizycznie – jak odciążyć kręgosłup.

Majsterkowania i prac domowych

Remont mieszkania, skręcanie mebli, przycinanie gałęzi w ogrodzie czy kilka godzin pracy z elektronarzędziami może być dla przedramienia znacznie większym obciążeniem niż typowy dzień.

Problem szczególnie często pojawia się wtedy, kiedy organizm nie jest przyzwyczajony do takiej pracy, a nagle wykonujemy ją przez kilka dni z rzędu.

Treningu siłowego

Ćwiczenia z hantlami, sztangą, podciąganie czy trening funkcjonalny również wymagają intensywnej pracy chwytu.

Jeżeli zwiększenie ciężaru lub objętości treningu nastąpi zbyt gwałtownie, ból może pojawić się właśnie w okolicy łokcia.

Jeśli wracasz do ćwiczeń po dłuższej przerwie, warto przeczytać również Powrót do aktywności po długiej przerwie ruchowej – jak zacząć bez ryzyka kontuzji?.

Powtarzalnej pracy przy komputerze

Praca przy biurku nie wymaga podnoszenia dużych ciężarów, ale może oznaczać wiele godzin powtarzalnej pracy dłonią i utrzymywania kończyny w podobnej pozycji.

Sama mysz komputerowa nie jest automatycznie przyczyną łokcia tenisisty. Jeżeli jednak problem już występuje, długi czas pracy przy komputerze może być jednym z obciążeń, które warto uwzględnić podczas planowania terapii.

Więcej o konsekwencjach wielogodzinnej pracy w jednej pozycji znajdziesz we wpisie Fizjoterapia przy pracy siedzącej – jak chronić kręgosłup i stawy bez zmiany zawodu?.

Ból łokcia przy podnoszeniu – przeciążenie czy łokieć tenisisty?

Pacjenci często pytają, czy mają „tylko przeciążony łokieć”, czy już łokieć tenisisty.

W praktyce granica nie zawsze jest tak prosta.

Dolegliwości przeciążeniowe mogą pojawić się po nietypowym lub intensywnym wysiłku i następnie stopniowo ustąpić po zmniejszeniu obciążenia. Jeżeli jednak ból utrzymuje się, wraca podczas podobnych czynności i stopniowo zaczyna wpływać na siłę oraz funkcję ręki, warto dokładniej ocenić problem.

Tendinopatia nie oznacza przy tym, że ścięgno jest „zniszczone” albo że ręki nie wolno używać. W procesie rehabilitacji duże znaczenie ma właśnie odpowiednio dobrane, stopniowane obciążenie struktur.

Wytyczne kliniczne zalecają w leczeniu bocznej tendinopatii łokcia terapeutyczne ćwiczenia oporowe prostowników nadgarstka, dobierane w ramach szerszego programu fizjoterapii.

Kiedy ból łokcia może pochodzić z innego miejsca?

To bardzo ważne, ponieważ nie każdy ból zewnętrznej strony łokcia jest łokciem tenisisty.

Podczas różnicowania fizjoterapeuta może brać pod uwagę także inne problemy. Aktualne wytyczne wymieniają w diagnostyce różnicowej między innymi dolegliwości związane z odcinkiem szyjnym kręgosłupa czy okolicą nerwu promieniowego.

Szczególną uwagę warto zwrócić na sytuację, gdy oprócz bólu występuje:

• drętwienie dłoni lub palców,
• mrowienie,
• pieczenie,
• wyraźne osłabienie ręki,
• ból szyi,
• promieniowanie bólu przez znaczną część kończyny,
• zaburzenie czucia.

W takich przypadkach źródło problemu może nie ograniczać się wyłącznie do tkanek w okolicy łokcia.

Jeżeli odczuwasz również mrowienie lub drętwienie, warto przeczytać artykuł Drętwienie rąk i mrowienie palców – kiedy winny jest kręgosłup szyjny, a kiedy nadgarstek?.

Podobne objawy w obrębie dłoni mogą występować także w innych problemach, np. w zespole cieśni nadgarstka. Więcej informacji znajduje się w poradniku Zespół cieśni nadgarstka – kiedy fizjoterapia domowa przynosi realną poprawę?.

Jak fizjoterapeuta bada ból łokcia przy chwytaniu?

Pierwszym etapem powinien być dokładny wywiad.

Znaczenie mają między innymi odpowiedzi na pytania:

• od kiedy występuje ból,
• gdzie dokładnie jest zlokalizowany,
• czy pojawił się po jednym konkretnym urazie,
• które czynności nasilają dolegliwości,
• czy ból występuje także w spoczynku,
• jaki rodzaj pracy wykonuje pacjent,
• czy ostatnio zwiększyła się aktywność fizyczna,
• czy występuje drętwienie albo mrowienie,
• czy pojawiają się dolegliwości szyi lub barku.

Następnie można ocenić zakres ruchu, funkcję nadgarstka i łokcia, siłę mięśni, chwyt oraz reakcję na określone obciążenia.

W przypadku bocznego bólu łokcia wytyczne kliniczne wskazują między innymi na wykorzystywanie pomiarów siły chwytu i testów funkcjonalnych do oceny stanu pacjenta oraz efektów prowadzonego postępowania.

Nie chodzi więc wyłącznie o znalezienie miejsca, które boli przy ucisku. Ważne jest ustalenie, dlaczego ręka nie toleruje określonego obciążenia i które elementy można poprawić poprzez rehabilitację.

Jak wygląda fizjoterapia łokcia tenisisty?

Nie ma jednej metody, która sprawdzi się u każdego pacjenta.

Współczesna fizjoterapia bólu bocznej części łokcia może obejmować kilka elementów, a jednym z ważniejszych jest stopniowe przywracanie zdolności kończyny do tolerowania obciążenia.

Ćwiczenia wzmacniające

Ćwiczenia są jednym z podstawowych elementów postępowania.

Wytyczne JOSPT zalecają stosowanie oporowych ćwiczeń wzmacniających prostowniki nadgarstka w połączeniu z innymi elementami terapii.

Nie oznacza to jednak, że wystarczy znaleźć w internecie ćwiczenie z hantlem i wykonywać je codziennie do bólu.

Trzeba dobrać:

• odpowiednie obciążenie,
• liczbę powtórzeń,
• częstotliwość,
• zakres ruchu,
• tempo progresji.

Ćwiczenia powinny być modyfikowane wraz z poprawą możliwości pacjenta.

Jeżeli program jest źle dobrany, dokładanie kolejnych powtórzeń może nie prowadzić do poprawy. Więcej na ten temat opisaliśmy we wpisie Dlaczego mimo ćwiczeń nadal odczuwasz ból? 5 powodów, o których nikt nie mówi.

Stopniowy powrót do normalnego obciążenia

Częstym błędem jest przechodzenie z jednej skrajności w drugą.

Pierwsza możliwość to całkowite oszczędzanie ręki przez wiele tygodni.

Druga – ignorowanie bólu i wykonywanie dokładnie takiej samej pracy jak wcześniej.

Lepszym rozwiązaniem jest zazwyczaj odpowiednie zarządzanie obciążeniem. Oznacza to czasowe ograniczenie najbardziej prowokujących czynności, ale jednocześnie utrzymywanie takiej aktywności, którą ręka dobrze toleruje.

Następnie można stopniowo przygotowywać ją do powrotu do pracy, treningu czy innych codziennych obowiązków.

Terapia manualna

W zależności od wyniku badania jednym z elementów rehabilitacji może być również terapia manualna.

Wytyczne dla bocznego bólu łokcia uwzględniają techniki terapii manualnej jako możliwy element postępowania, jednak współczesna rehabilitacja nie powinna opierać całego procesu wyłącznie na metodach biernych.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o dostępnych metodach pracy, zobacz terapia manualna Katowice.

Czy masaż wystarczy na łokieć tenisisty?

Masaż może być jednym z elementów pracy z pacjentem, ale nie należy traktować go jako uniwersalnego sposobu naprawienia każdego bólu łokcia.

Jeżeli przyczyną problemu jest niedostosowanie możliwości tkanek do codziennego obciążenia, samo rozluźnianie bolesnego miejsca nie zwiększy automatycznie zdolności ręki do podnoszenia cięższych przedmiotów.

Dlatego fizjoterapia zwykle powinna uwzględniać także aktywną pracę, czyli odpowiednio dobrane ćwiczenia i stopniowy powrót do normalnych czynności.

Warto przy tym pamiętać, że dowody naukowe dotyczące poszczególnych interwencji nie są jednakowo silne. Przeglądy badań wskazują, że efekty ćwiczeń i terapii manualnej mogą być umiarkowane lub niewielkie, dlatego postępowanie powinno być dobierane indywidualnie i oceniane na podstawie rzeczywistej poprawy funkcji pacjenta.

Ból łokcia – czego lepiej nie robić?

Pierwszym błędem jest ignorowanie dolegliwości przez kilka miesięcy przy jednoczesnym wykonywaniu dokładnie tych samych czynności, które regularnie nasilają ból.

Drugim jest całkowite unieruchamianie ręki bez wyraźnego wskazania.

Trzecim – wykonywanie dużej liczby losowo dobranych ćwiczeń.

Nie każdy ból oznacza również, że trzeba intensywnie rozciągać lub mocno uciskać najbardziej bolesne miejsce. Jeżeli po każdej próbie „rozbijania” łokcia objawy są większe, warto zastanowić się, czy takie działanie rzeczywiście prowadzi w dobrym kierunku.

Przy rehabilitacji ważniejsza od liczby zastosowanych metod jest odpowiedź na pytanie: czy pacjent odzyskuje funkcję ręki i coraz lepiej toleruje czynności, które wcześniej wywoływały ból?

Kiedy z bólem łokcia warto zgłosić się do fizjoterapeuty?

Konsultację warto rozważyć, gdy:

• ból utrzymuje się mimo zmniejszenia obciążenia,
• regularnie wraca podczas pracy lub treningu,
• coraz trudniej trzymać przedmioty,
• pojawia się zauważalne osłabienie chwytu,
• problem zaczyna ograniczać pracę,
• rezygnujesz z aktywności fizycznej z powodu bólu,
• dolegliwości utrzymują się lub stopniowo narastają.

Nie trzeba czekać do momentu, w którym ręką nie można już normalnie wykonywać codziennych czynności.

Wczesna ocena pozwala między innymi sprawdzić, czy problem rzeczywiście odpowiada typowemu obrazowi bocznej tendinopatii łokcia, czy warto wziąć pod uwagę inną przyczynę.

Kiedy ból łokcia wymaga wcześniejszej konsultacji lekarskiej?

Szczególną uwagę powinien zwrócić nagły, silny ból związany z urazem.

Do konsultacji lekarskiej może skłaniać również znaczny obrzęk, widoczna deformacja, duże ograniczenie ruchu, istotne zaburzenia czucia, nagła utrata siły albo inne nietypowe objawy.

W takich sytuacjach nie warto rozpoczynać intensywnych ćwiczeń na własną rękę.

Fizjoterapia jest bardzo ważnym elementem postępowania w wielu problemach narządu ruchu, ale nie zastępuje koniecznej diagnostyki wtedy, gdy obraz objawów wskazuje na możliwość poważniejszego urazu lub innej choroby.

Ból łokcia a fizjoterapia w Katowicach i z dojazdem

Jeżeli ból łokcia zaczyna przeszkadzać Ci podczas pracy, ćwiczeń czy zwykłego podnoszenia przedmiotów, warto ocenić problem zamiast przez kolejne tygodnie unikać używania ręki.

W ramach fizjoterapii Katowice możliwe jest przeprowadzenie oceny funkcjonalnej oraz zaplanowanie terapii dopasowanej do rodzaju i stopnia dolegliwości.

Dla pacjentów, którym łatwiej skorzystać z terapii we własnym domu, dostępna jest również fizjoterapia domowa Chorzów, fizjoterapia domowa Sosnowiec oraz fizjoterapia domowa Ruda Śląska.

Termin wizyty można sprawdzić przez rezerwację online lub skontaktować się bezpośrednio.

Ból łokcia przy chwytaniu – dlaczego nie warto skupiać się wyłącznie na miejscu bólu?

Bolesny punkt po zewnętrznej stronie łokcia jest ważną informacją, ale nie opowiada całej historii.

Podczas fizjoterapii warto uwzględnić sposób obciążania ręki, siłę mięśni, funkcję chwytu, codzienną pracę, trening oraz reakcję tkanek na wysiłek.

Jeżeli problem wynika z wielokrotnie powtarzanego przeciążenia, celem nie powinno być jedynie chwilowe zmniejszenie bólu. Równie ważne jest przygotowanie kończyny do tego, co pacjent rzeczywiście musi robić.

Dla jednego będzie to osiem godzin pracy z narzędziami. Dla drugiego trening na siłowni. Dla kolejnego praca przy komputerze, opieka nad dzieckiem albo wykonywanie prac w ogrodzie.

Dlatego rehabilitacja powinna odpowiadać potrzebom konkretnej osoby, a nie jedynie nazwie schorzenia.

FAQ – ból łokcia przy chwytaniu i łokieć tenisisty

Podsumowanie – co zrobić, kiedy boli łokieć przy chwytaniu?

Ból pojawiający się podczas ściskania dłoni, podnoszenia torby czy trzymania narzędzi może być związany z przeciążeniem struktur po zewnętrznej stronie łokcia, w tym z tzw. łokciem tenisisty.

Nie należy jednak diagnozować go wyłącznie na podstawie jednego objawu.

Znaczenie ma lokalizacja bólu, sposób jego powstania, wykonywana praca, aktywność fizyczna, siła chwytu oraz obecność dodatkowych symptomów.

W przypadku bocznej tendinopatii łokcia jednym z istotnych elementów rehabilitacji jest odpowiednio dobrany trening oporowy i stopniowe przywracanie tolerancji na obciążenie.

Jeśli dolegliwości regularnie wracają, ręka staje się słabsza albo ból zaczyna ograniczać pracę i codzienne funkcjonowanie, warto zamiast szukać kolejnego „magicznego ćwiczenia” przeprowadzić dokładną ocenę i dopasować plan terapii do rzeczywistych potrzeb.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnego badania, diagnozy lekarskiej ani konsultacji z fizjoterapeutą.